Czasem nie da się uniknąć rozwodu. Ale to Wy, rodzice, rozwodzicie się. Dziecko kocha i potrzebuje każdego z Was. Wasz rozwód nie musi burzyć świata dziecka - od Was zależy jego poczucie bezpieczeństwa.
· Dziecko potrzebuje i ma prawo do informacji o zmianie sytuacji rodzinnej, podanej w bezpiecznej dla niego formie.
· Dziecko ma własne uczucia, często zmienne od Twoich – szanuj je i pozwól mu je wyrażać.
· Niedopuszczalne jest stawianie dziecka w sytuacji wyboru jednego z Was.
JAK MÓWIĆ O ROZWODZIE?
· Ważne jest podkreślenie, że rozwód dorosłych wynika z tego, że "my, rodzice przestaliśmy się kochać, ale nie przestaliśmy kochać dzieci”. To jest konieczne, aby uchronić dzieci przed podświadomym braniem winy na siebie.
· Dzieci nie mogą słyszeć złych rzeczy na temat drugiego rodzica. Kochają oboje rodziców i obwinianie siebie nawzajem rani ich uczucia i powoduje olbrzymie cierpienie, którego nie potrafią unieść.
· O przyczynach rozwodu i nowej sytuacji najlepiej powiedzieć podobnymi słowami: „bardzo nam przykro, nie udało nam się, nie potrafimy się dogadać, przestaliśmy się kochać". Można odwołać się do tego co dzieci wiedzą, np.: " bardzo się kłóciliśmy, i dlatego postanowiliśmy się rozstać".
· Koniecznie trzeba powiedzieć, że to rozstanie nie zmienia uczuć do dziecka, że nadal oboje rodzice bardzo je kochają i nadal są dla niego mamą i tatą.
· Warto wyjaśnić czym jest rozwód: dokąd trzeba pójść, by go uzyskać, kto o tym decyduje, jak się nazywa to miejsce. Im więcej dziecko rozumie tym czuje się pewniej i bezpieczniej.
· Jeśli dzieci reagują na wiadomość o rozwodzie płaczem lub złością to dobry znak, że czują się na tyle bezpiecznie, by wyrażać swoje prawdziwe uczucia. Nie ma potrzeby pocieszać je i mówić, że nic się nie stało i wszystko będzie dobrze. Dla dziecka stało się coś strasznego. Pocieszanie zabiera prawo do przeżywania i okazywania prawdziwych uczuć. Jeśli zaś dzieci zamykają się w sobie powinny otrzymać szczególne wsparcie.
· Gdy jedno z rodziców się wyprowadza należy zapewnić dzieci o możliwości kontaktu z osobą, która odchodzi. Ważne są też informacje na temat tego, gdzie dokładnie ta osoba będzie mieszkać. Dziecko potrzebuje jasnego i rzetelnego komunikatu na temat kontaktu z obojgiem rodziców.
· Ważne, aby rodzic z którym dzieci zostają, nie szukał w nich powiernika dla swojego cierpienia i problemów. Od tego są dorosłe osoby (rodzina, przyjaciele, znajomi, terapeuci).
· Nie ma nic złego w tym, że dziecko jest świadkiem cierpienia rodziców. Jest naturalne, że w tej sytuacji przeżywa się takie uczucia. Dorośli mają prawo do łez.
· Nie wystarczy jedna rozmowa z dziećmi. Do tej sprawy trzeba wracać, nawet jeśli dzieci same nie pytają. W takich sytuacjach to nie znaczy, że dzieci nie myślą o rozwodzie i go nie przeżywają. Brak zainteresowania ze strony dzieci może świadczyć raczej o jakimś poważnym kłopocie, z którym dziecko nie potrafi sobie poradzić. Jest do tego potrzebna uwaga, wyczucie i takt, aby rozmowy te były pomocne dzieciom.
· Warto, by o rozwodzie wiedziała nauczycielka w przedszkolu lub w szkole, niania i wszystkie ważne osoby zajmujące się dziećmi. Będzie im wtedy łatwiej opiekować się i rozumieć potrzeby dzieci.
DZIECKO MA PRAWO DO KONTAKTU Z OBOJGIEM RODZICÓW
Art. 9.1. „Państwa – Strony będą szanowały prawo dziecka odseparowanego od jednego lub obojga rodziców do utrzymywania regularnych stosunków osobistych i bezpośrednich kontaktów z obojgiem rodziców, z wyjątkiem przypadków, gdy jest to sprzeczne z najlepiej pojętym interesem dziecka.” (cytat z Konwencji o Prawach Dziecka).
NIEPRZESTRZEGANIE TEGO PRAWA JEST NADUŻYCIEM WŁADZY RODZICIELSKIEJ
CZĘSTO RODZICE PYTAJĄ, JAK POMÓC DZIECKU PRZETRWAĆ ROZSTANIE RODZICÓW. MOŻESZ POMÓC SWOJEMU DZIECKU!
Jeśli jesteś rodzicem nie mieszkającym z dzieckiem:
· Nie odrzucaj swojego dziecka.
· Nie rezygnuj ze starań o kontakty z nim, przychodź na spotkania, nawet gdy terminy wizyty nie są respektowane przez drugiego rodzica.
· Miej świadomość własnych zachowań, abyś sam nie powodował odrzucenia przez dziecko drugiego rodzica.
· Skoncentruj się na budowaniu pozytywnej relacji z Twoim dzieckiem.
· Nie przekazuj dziecku swoich negatywnych uczuć w stosunku do drugiego rodzica.
· Dotrzymuj obietnic danych dziecku.
· Nie wciągaj dziecka w szczegóły spraw sądowych dotyczących waszego konfliktu – działa to na dziecko destrukcyjnie.
· Kontroluj swoją złość i poczucie zranienia. Utrata kontroli wzmacnia negatywną postawę drugiego rodzica.
· Powstrzymaj się od nieuprzejmych zachowań względem drugiego rodzica i od podsycania konfliktu (nigdy nie czyń tego w obecności dziecka!).
· Nie „wyciągaj” od dziecka informacji o życiu osobistym drugiego rodzica.
· Nie mścij się na byłym partnerze.
· Respektuj decyzje sądu.
· Jeżeli jesteś fałszywie oskarżany o krzywdzenie dziecka, współpracuj z osobami prowadzącymi dochodzenie i domagaj się nadzoru kuratora nad kontaktami z dzieckiem, zamiast wycofywania się z wizyt.
· Jeśli czujesz, że nie radzisz sobie z uczuciami związanymi z rozstaniem, skorzystaj z pomocy psychologa.
· Staraj się oddzielić swoje uczucia i problemy związane z rozłąką z dzieckiem od jego potrzeb i twoich obowiązków.
· Dbaj o jakość spotkań z dzieckiem - bądź tylko dla niego.
Jeżeli jesteś rodzicem, przy którym pozostaje dziecko:
· Zadbaj o regularny kontakt dziecka z drugim rodzicem – szanuj i wspieraj tę relację.
· Nie wypowiadaj negatywnych opinii o swoim byłym partnerze w obecności dziecka.
· Nie dopuść do tego, aby dziecko czuło się odpowiedzialne za sytuację rodzinną.
· Pozwól dziecku wyrażać pozytywne uczucia w stosunku do drugiego rodzica – w żadnym wypadku nie karz go za nie!
· Nie obciążaj dziecka podejmowaniem decyzji w sprawie kontaktów z drugim rodzicem.
· Nie oczekuj, aby dziecko podzielało Twoje negatywne uczucia w stosunku do byłego partnera.
· Nie wciągaj dziecka w szczegóły spraw sądowych dotyczących Waszego konfliktu – działa to na dziecko destrukcyjnie.
· Dotrzymuj obietnic danych dziecku.
· Nie „wyciągaj” od dziecka informacji o życiu osobistym drugiego rodzica.
· Kontroluj swoje emocje, zwłaszcza złość i poczucie zranienia.
· To, że oceniasz swojego byłego partnera jako złego małżonka/kę nie oznacza, że dziecko musi w nim widzieć złego rodzica.
· Przekazuj regularnie informacje drugiemu rodzicowi na temat ważnych spraw związanych z dzieckiem (leczenie, nauka, wypoczynek, problemy wychowawcze itd.).
· Przestrzegaj postanowień sądu dotyczących kontaktów dziecka z drugim rodzicem.
· Jeśli czujesz, że nie radzisz sobie z uczuciami związanymi z rozstaniem, skorzystaj z pomocy psychologa.
· Staraj się oddzielić swoje uczucia i problemy związane z samotnym rodzicielstwem od potrzeb dziecka i twoich obowiązków.
· Dbaj o jakość swoich relacji z dzieckiem – wykorzystuj maksymalnie czas przeznaczony dla dziecka - bądź tylko dla niego.
PAMIĘTAJCIE!
· Dbajcie o utrzymanie pozytywnej relacji z dzieckiem, bądźcie czuli i wrażliwi na jego potrzeby.
· Pamiętajcie, że to Wy jesteście odpowiedzialni za sytuację rodzinną, nie dziecko.
· Pamiętajcie, że pozytywny obraz obojga rodziców potrzebny jest dziecku dla prawidłowego rozwoju
· Porozumiewajcie się ze sobą w sprawach dotyczących dziecka
· Przekazujcie dziecku wspólnie ustalone komunikaty
· Jeżeli uważacie, że w Waszej sytuacji potrzebna jest pomoc specjalisty, zwróćcie się do psychoterapeuty lub mediatora.
· Jeśli czujecie, że nie radzicie sobie z uczuciami związanymi z rozwodem, rozmawiajcie z życzliwymi osobami. Pytajcie o radę tych którym ufacie, skorzystajcie z pomocy psychologa, mediatora, weźcie udział w spotkaniach grupy dla rodziców.
Literatura zalecana
1. Jabłoński K., „Rozwód. Jak go przeżyć”, Intra
2. Judith S. Wallerstein, Sandra Blakeslee, „Rozwód, a co z dziećmi?”, Wydawnictwo Zysk i S-ka 2005
3. Judith S. Wallerstein, Sandra Blakeslee, „Druga szansa. Mężczyźni, kobiety i dzieci dziesięć lat po rozwodzie“, Charaktery, Kielce 2006
4. Judith S. Wallerstein, Sandra Blakeslee, „Druga szansa“
5. Herbert M., „Rozwód w rodzinie. Jak wesprzeć dzieci”, GWP 2005
6. Jakubowska B., „Jak mądrze kochać dzieci”- Poradnik dla zagubionych rodziców, Intra 2005
7. Gordon T., „Wychowanie bez porażek w praktyce”, Pax 1994
8. Dąbrowska J., „Zrozumieć Dziecko”, PARPA 2001
9. Eichelberger W., „Jak wychować szczęśliwe dzieci”, TU, Zadbać o świat 1997
10. „Dziecko w rozwodzie” Poradnik dla rodziców. Fundacja Partners Polska 2005
11. „Moi rodzice się rozwodzą” Fundacja Partners Polska 2005